1. Wydarzenia

W dniach 25-26 listopada 2022 r. w Warszawie odbędzie się konferencja naukowo-szkoleniowa 4R radioterapii. W programie przewidziano liczne wykłady dotyczące między innymi nowych rekomendacji i technik leczenia.

2. Artykuły

W USA toczy się burzliwa dyskusja nt. finansowania radioterapii.

Czy skażenie powietrza wiąże się ze zwiększonym ryzykiem raka płuca? – doniesienia z ESMO. Być może skażenie cząstkami stałymi rzędu 2,5 μm jest przyczyną zachorowania na raka płuca u niepalących Azjatów, szczególnie postaci z mutacją EGFR.

3. Doniesienia naukowe

Badanie porównywało czas trwania ADT dołączonej do radioterapii w leczeniu uzupełniającym raka prostaty po radykalnej prostatektomii. Porównywano brak ADT vs 6-miesięczne ADT vs 24-miesięczne ADT. Zastosowanie długiej vs krótkiej ADT wydłużało czas do ratunkowej ADT oraz przeżycie wolne od przerzutów (MFS). Sześciomiesięczna ADT vs niezastosowanie ADT wydłużało czas do ratunkowej ADT i nie wpływało na MFS. Nie wykazano wpływu ADT na OS.

Badanie III fazy porównujące standardową chemioradioterapię radykalną zaawansowanych płaskonabłonkowych nowotworów głowy i szyi (krtań, gardło dolne, jama ustna oraz gardło środkowe) vs skojarzenie z jednoczasową i podtrzymującą terapią pembrolizumabem (pembro + CRT vs placebo + CRT). Wykazano korzystny trend EFS w stronę grupy z pembrolizumabem, jednak nie uzyskano istotności statystycznej. Nie odnotowano nowych, wcześniej nieobserwowanych działań niepożądanych.

Analizie poddano wszystkich pacjentów z odroczonym zabiegiem operacyjnym po przedoperacyjnym leczeniu raka odbytnicy w 2 szwedzkich ośrodkach (994 pacjentów). Wyodrębniono 3 grupy: pacjentów poddanych scRT (krótka radioterapia), CRT (chemioradioterapia) oraz TNT (scRT lub CRT z dodatkową chemioterapią). Osiągnięto następujące istotne statystycznie czynniki predykcyjne dla osiągnięcia pCR: TNT, CRT, cT1-2, stężenie CEA w normie, długość guza poniżej 4cm.

Przekonanie o niskiej skuteczności leków w I fazie badań klinicznych może wpływać na niską rekrutacje pacjentów oraz wydłużony proces wdrażania nowych terapii. Badacze przeanalizowali ponad 450 protokołów badań 1 fazy dostępnych w National Cancer Institute. Badacze w latach 2013-2019 w stosunku do lat 2000-2005  zauważyli wzrost odsetka ogólnych odpowiedzi (18 vs. 9,6%) i całkowitych remisji (4,3 vs. 2,5%) przy mniej więcej stałym odsetku zgonów związanych z leczeniem (ok 0,7%).

Duńskie prospektywne badanie kohortowe, w którym w zależności od odpowiedzi na neoadjuwantową chemioterapię w raku piersi (cT1-2N1) badacze kwalifikowali pacjentów do grupy niskiego (ypN0), pośredniego (ypN1) oraz wysokiego ryzyka (ypN2-N3) wznowy. U pacjentek, które miały pCR w węzłach chłonnych i przeszły mastektomię rezygnowano z radioterapii uzupełniającej, co było związane z 2,1% ryzykiem 5-letniej wznowy miejscowej. Badacze postulują potencjalną deeskalację radioterapii u wybranych pacjentek w tej grupie.

Badanie 2 fazy (32 pacjentów) opisujące wyniki leczenia kombinowanego: przeztętniczej chemoembolizacji (TACE) oraz radioterapii sterotaktycznej (SBRT) u pacjentów z wczesnym stadium raka wątrobowokomórkowego (HCC - BCLC A) niekwalifikujących się do zabiegu operacyjnego z guzem o wymiarach od 4 do 7 cm. Uzyskano bardzo obiecujący wskaźnik obiektywnych odpowiedzi (ORR) przy połączeniu TACE i SBRT, co przekładało się na poprawę PFS i OS. Uzasadnia to celowość przeprowadzenia badań 2 i 3 fazy. 

Badanie opisujące efekty deeskalacji radioterapii podczas radiochemioterapii u pacjentów z pośrednim ryzykiem w porównaniu do pacjentów z naciekaniem pozawęzłowym w leczeniu pooperacyjnym (transoral robotic surgery) w grupie 72 pacjentów z rozpoznaniem  p-16 pozytywnego raka gardła środkowego oraz do 10 paczkolat w wywiadzie choroby. W toku 24 miesięcznej obserwacji zaobserwowano niski odsetek toksyczności m.in. pod względem przełykania oraz ogólnej z zależnej od suchości w jamie ustnej jakości życia.

Prospektywne badanie kliniczne 3-fazy porównujące radioterapię konwencjonalną (początkowo 78Gy w 39 frakcjach, od 2016roku 62Gy/20fr) vs. SBRT (36,25Gy/5fr) u pacjentów z rakiem prostaty niskiego i średniego ryzyka. Pierwszorzędowym punktem końcowym była toksyczność (>=G2 )w zakresie p. pokarmowego oraz układu moczowo-płciowego, oceniana po 2-latach od RT. Badacze nie zauważyli istotnych różnic w toksyczności, a stopień G4 i wyższy nie wystąpił u nikogo spośród 874 badanych pacjentów. Autorzy postulują bezpieczeństwo SBRT w tej grupie chorych. Dane oceniające skuteczność oraz dane biochemiczne są jeszcze niedostępne. 

Długoterminowe wyniki badania klinicznego dotyczącego zastosowania pięciofrakcyjnej przedoperacyjnej radioterapii z lub bez chemioterapii w leczeniu chorych na mięsaki tkanek miękkich, do dawki całkowitej 35 Gy. Do badania włączono 34 chorych. Mediana obserwacji wyniosła ponad 3 lata. U żadnego chorego nie zaobserwowano wznowy miejscowej. Późne powikłania napromieniania w postaci włóknienia w stopniu 2 i 3 wystąpiły odpowiednio u 21,7% i 13% napromienionych osób. Autorzy uważają, że zastosowanie hypofrakcjonowanej przedoperacyjnej radioterapii w tej grupie chorych jest związane z wysoką kontrolą miejscową i przeżyciem, z akceptowalnym profilem toksyczności.

W rutynowej praktyce klinicznej u pacjentów z dusznością w przebiegu zaawansowanej choroby nowotworowej czasem jest przepisywany deksametazon jako forma leczenia objawowego. Badacze zadali sobie pytanie o zasadność takiej farmakoterapii, tworząc podwójnie zaślepione, randomizowane badanie kliniczne. Pacjentów przydzielano do grupy z wysoką dawką deksametazonu (4mg 2xdz) lub placebo. Okazało się, że sterydoterapia nie zmniejsza uczucia duszności bardziej niż placebo, jednocześnie zwiększając toksyczność (np. w zakresie infekcji, bezsenności, dyspepsja).

Leczenie nasieniaków w II zaawansowania jest dyskusyjne. Lekarze wraz z pacjentami mogą wybrać radioterapię (30Gy w IIA lub 36Gy w IIB jeśli choroba nie jest „bulky”, tj. <3cm) lub leczenie systemowe 3xBEP/4xEP (głównie w IIB, opcjonalnie w IIA). Badacze zadali sobie pytanie na temat skojarzenia RT (INRT) z leczeniem systemowym (1 cykl karboplatyny AUC 7) w II stopniu przeprowadzając badanie II fazy. Uzyskano 3-letnie PFS wynoszące dla stopni IIA oraz IIB odpowiednio 95,2% oraz 93,7%. Nie uzyskano pierwszorzędowego punktu końcowego, którym był  3-letni PFS rzędu 95%. Istotną zaletą tego badania jest zmniejszenie obszaru napromieniania oraz ograniczenie chemioterapii do jednego kursu, co może mieć znaczenie dla odległej toksyczności u pacjentów ze spodziewanym długim czasem przeżycia.

4. Zalecenia i rekomendacje

Pojawił się konsensus ESTRO/EORTC w zakresie reradiacji. Określa on definicję powtórnego napromieniania oraz zakres danych potrzebnych do raportowania w publikacjach.